Stichting familie van Riemsdijk, Overijsselse tak

een notabel geslacht door de eeuwen heen ....

Weetjes

De Navorscher

 

...... Viresque acquirit eundo. VIRGILIUS.
Algaande wint hij krachten.

PROSPECTUS

 

VAN:

 

DE NAVORSCHER,

 

 

EEN MIDDEL TOT GEDACHTENWISSELING EN LETTERKUNDIG VERKEER TUSSCHEN ALLENDIE JETS WETEN ,

IETS TE VRAGEN HEBBEN , OF IETS KUNNEN OPLOSSEN.

 

Cum tibi contigerit studio cognoscere multa ,
Fac doceas multa , et vita nescire doceri.
DJONYSIUS CATO.

Onder al de Tijdschriften, die dagelijks, wekelijks of maandelijks van de perskomen, is er geen , dat zich bepaaldelijk ten doel voorschrijft , om den weetgierigen navorscher in zijne werkzaamheden bij te staan. Wij hebben er van allerlei soort en bestemming — vele zelfs van de grootste waarde — maar de taak, hun opgedragen, is: den lezer te vermelden, wat er, in dézen tijd, op het gebied van Wetenschap en Kunst merkwaardigs voorvalt. Onder zóóvelen is er geen, waarin de onderzoeker, voor zijn eigen nut zoowel als voor dat zijner medewerkers op den uitgebreiden akker van al, wat kennis heeten mag, AANTEEKENING kan houden van de kleine bijzonderheden, welke hij gaande weg ontmoet, en die hij thans uit gebrek aan geschikte bewaarplaats op zijde schuift en weldra vergeet; onder zóóvele Tijdschriften is er geen, waarin hij, door inzending van bij hem opgekomene VRAGEN, de hulp kan inroepen van makkers, juist in deze misschien beter ingelicht.

» DE NAVORSCHER , Een middel tot gedachtenwisseling en letterkundig verkeer tusschen allen, die iets weten, iets te vragen hebben, of iets kunnen oplossen," is, gelijk de naam aanduidt, bestemd, om in dit gebrek te voorzien.

De Titel verdient eenige verklaring. — Navorscher heeten wij den zoodanigen mensch , die aanteekent, waar hij kan, oplost, waar hij kan, maar ook — waar hij niet kan — vraagt; een', die, voor al wie zijne ondervinding komt raadplegen, de slotsommen van zijne ervaring willig openlegt. De Navorscher komt overal; geen ding ontschiet zijn opmerkzaam oog, en geen ding zijn' ooren. Een verouderd woord, eene geheimzinnige spreuk brengt hem tot onderzoek, en hij vindt geene rust, aleer hij de verklaring erlangd heeft.

 

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten die behoren tot de Nederlandse letterkunde, taalkunde en cultuurgeschiedenis van de vroegste tijd tot heden. De collectie representeert het hele Nederlandse taalgebied en komt tot stand door een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. De website wordt jaarlijks zo’n vier miljoen keer geraadpleegd.

 

Bezoek de website van de DBNL hier.

 

Waar komt de naam van Riemsdijk vandaan

Het is op dit moment nog onduidelijk wat de oorsprong is van de naam van Riemsdijk of van Riemsdyk. Een theorie is;

Akkerland werd omheind tegen overstromingen, met andere woorden, er werd een dijk omheen gelegd.
Rondom de akker ontstond dus een ring (lees riem) van dijken.

Of dit juist is weten wij niet.

Heeft u ander informatie of ideëen, dan kunt u ons dat laten weten via mail of het contact formulier.

Van Riemsdijk, een notabel geslacht te Hardenberg.

De rijke geschiedenis van driehonderd jaar regentschap.

Wellicht kent u de naam Van Riemsdijk al; bijvoorbeeld van de naar hen genoemde straten in Hardenberg en Gramsbergen. Daarnaast zijn er een tiental, van familiewapens voorziene, grafmonumenten bewaard gebleven op het kerkhof van de voormalige stad Nijenstede aan de Stationsstraat te Hardenberg (we raden u aan een kijkje te nemen op dit meer dan duizend jaar 1) oude kerkhof, gelegen aan het eind van de winkelstraat). Sinds het begin van de twintigste eeuw wonen er geen Van Riemsdijks meer in Hardenberg. In het nabijgelegen Gramsbergen stierf de laatste telg in 1954.

Download hier de folder.

Huis Gramsbergen

Ligging

Huis Gramsbergen lag vroeger bij Gramsbergen.

Ontstaan

In 1339 kwam bij Gramsbergen dit kasteelachtige gebouw tot stand.

Geschiedenis

Het huis werd in 1822 afgebroken.

Bewoners

Dit huis, de stad en de heerlijkheid Gramsbergen waren in de 14de eeuw in het bezit van de gelijknamige familie. Hieruit vererfde de havezate achtereenvolgens aan de Van der Ezes, de Van Aeswijns ende Van Haeftens. In 1727 werd zij gekocht door de familie Van Rechteren.


Het was aanvankelijk niet meer dan een "sterk huis", omgeven door een gracht, op een weiland "de Steen". Het moet in 1339 gesticht zijn, waarschijnlijk door Heer Hinrich, die zich naar de plaats van vesting Van den Gramsberghe heeft genoemd. Dit Huis kan als grondslag van het latere kasteel beschouwd worden. In 1385 vinden we vermeld, dat het zeer deugdelijk geweest is: Muren en torens waren van oersteen en verder was het huis omringd door "natte" grachten. Sterk was het ook door zijn ligging aan de Vecht.

De overlevering vermeldt, dat de Heren van Gramsbergen aan drie kruistochten zouden hebben deelgenomen, met name wordt genoemd Egt van Gramsbergen. Ten bewijze, dat men werkelijk de tocht ondernomen had, nam de heer van Gramsbergen uit het verre oosten een gouden munt mee. Vandaar, naar men zegt, in het wapen van Gramsbergen de drie gouden Byzantijnenmunt uit Constantinopel, eerder Byzantium geheten.-

Het Kasteel heeft in de loop der tijd al veel meegemaakt.

In 1521 werd het door de Geldersen bezet. Nog hetzelfde jaar werd de bezetting door de Drost van Coevorden, Frederik van Twickeloo, eruit verdreven, maar het volgende jaar waren de Geldersen weer heer en meester van het kasteel.

Plus minus 1572 in het begin van de 80-jarige oorlog werd Gramsbergen door een vendel Spaanse Soldaten belegerd en ingenomen. De heer Statius van Aeswijn, heer van Gramsbergen, heeft in deze tijd van zijn bezittingen niet veel plezier beleefd. Dagen voor de bezetting had hij de vlucht genomen naar Zwolle. De troepen stelden zich tevreden met het Kasteel.

In 1591 werd- bij zijn tocht naar het noorden-Kasteel Gramsbergen door Maurits veroverd.

In 1593 neemt Verdugo, de Spaanse Stadhouder van Groningen, het kasteel Gramsbergen; in hetzelfde jaar werd het door graaf Willem van Nassau aanwezig met vele manschappen en zes stukken geschut, heroverd. Het kasteel Gramsbergen was niet ongeschonden uit de strijd tevoorschijn gekomen. Toen Statius in 1607 was gestorven, stelde zijn weduwe Anna van Wachtendonk het zich als taak het huis weer op te bouwen (1608 – 1614).

Anna van Wachtdonk kwam in 1612 door aankoop in ’t volledige bezit van het Kasteel.

Haar dochter was getrouwd met Dirk van Haeften en ze hadden een zoon genaamd Dirk Statius Reinier, die uiteindelijk alles erfde.

Tijdens Dirk Statius werd in mei 1673 het kasteel belegerd door de Munstersen onder Ransdorff, generaal van Bernard van Galen. Deze kwam met 900 voetknechten en 11 kornetten voor de poort van het Kasteel. De bezetting van het Huis- 36 man- stond onder bevel van Gerrit van Riemsdijk, vaandrig van 17 jaar, later schout van Hardenberg en Heemse, rentmeester van Gramsbergen. Het doel van de bisschop was eerst het slot Gramsbergen en daarna de Veste Coevorden weer te nemen. Tot tweemaal toe werd de overmachtige vijand afgeslagen, maar ten derde male kwamen de Munstersen opdagen met groot geschut, dat zij uit Uelsen lieten aanrukken. Van Riemsdijk gaf zich na onderhandeling over. Coevorden viel in 1672 na een beleg van 14 dagen. Maar reeds in december van dat jaar werd deze stad door de Groningers onder Rabenhaupt heroverd.

De bisschop liet hierop het Kasteel van Gramsbergen in 1673 versterken. Ook legde hij een dam aan in de nabij gelegen rivier de Vecht. Al deze maatregelen waren bedoeld om Coevorden terug te winnen. Alleen het noodlot keerde zich, de dijk brak door met behulp van een oosterstorm en door de geweldige stroming lieten 500 Munstersen er het leven. Coevorden bleef Staats. In April 1674 werd het slot Gramsbergen door de vijand verlaten en in het zelfde jaar liet Raubenhaupt het kasteel, een pistool op de borst van Coevorden, door middel van buskruit in de lucht vliegen.

Na de dood van Aletta Anna van Haeften de laatstoverlevende "Vrouwe van Gramsbergen" in 1712 is het geslacht uitgestorven.

Het kasteel is nooit weer opgebouwd. Het Huize Gramsbergen heeft nog bestaan tot 1822. Bij de sloop van dit huis zijn het houtwerk en de stenen gebruikt voor het bouwen van een dokterswoning. Het koetshuis bleef nog ruim 100 jaar bestaan. Het werd in 1942 afgebroken.

Toegankelijk

De twee toegangspoorten van het kasteel staan nog fier overeind in de prachtig binnenstad van Gramsbergen. Het bovenste deel van de kasteelput is te bewonderen in het museum annex Infocentrum Vechtdal te Gramsbergen.


Toen de gracht in de jaren dertig verlegd werd, kwamen er restanten van de vestigingsmuur te voorschijn, die men weer onder het zand heeft bedolven. Wel groef men toen op een vrouwenkopje, vermoedelijk Venus of Hesta voorstellende. Met twee andere beeldhouwwerkjes zijn deze ook te bewonderen in het Infocentrum Vechtdal.


De laatste aanwinst van dit museum is de oude en geheel gerestaureerde kasteelzonnewijzer.

Ook deze is vervaardigd uit Bentheimer zandsteen.